Veneta matemàtega (4/4): SETENBRE/4 – Un evento: "L'ARTE DE L'ABBACO"

“L’Arte de l’abbaco” – Inte l’ano 1478, a Trevizo, el ze stà dà fora “L’Arte de l’abbaco”, a dir el pì antigo manuałe de aritmètega publegà a stanpa in Ocidente e un tra i primi testi sientìfeghi stanpài in Europa. El ze anca conjosesto co’l nome de “l’Aritmètega de Trevizo”. El ze on manuałe pràtego …

Łezi de pìVeneta matemàtega (4/4): SETENBRE/4 – Un evento: "L'ARTE DE L'ABBACO"

Veneta matemàtega (3/4): JÀCOPO FRANSESCO RICATI

JÀCOPO FRANSESCO RICATI – (Venesia, 1676 – Trevizo, 1754) el ze stà un inportante matemàtego veneto, pare de Zordan Ricati za łu matemàtego, fìzego e architeto. Jàcopo Ricati el se ga inpiegà par studiar in partegołare l’idrodinàmega traverso de łe fòrmułe de ła mecànega newtoniana. A ghe ze stà parfin oferta ła presidensa de l’Academia …

Łezi de pìVeneta matemàtega (3/4): JÀCOPO FRANSESCO RICATI

Veneta matemàtega (2/4): ŁUNA

ŁUNA – Inte’l satèłite naturałe de ła Tera A ghe ze du crateri dedegài a parsonałità venete sèłebre par el contribudo che łe ga łasà inte ła siensa. El cratere “Fracastoro” el ze dedegà a Ziròłamo Fracastoro (Verona, 1476 – Afi, 1553) a dir un mèdego, fiłòzofo, astrònomo, jeògrafo e łetarà veneto, considarà cofà un …

Łezi de pìVeneta matemàtega (2/4): ŁUNA

Veneta matemàtega (1/4): ÀBACO

ÀBACO – Come strumento el zera conosùo da tute łe siviltà antighe. Fato de na tołeta retangołar co astezełe inpiantàe, el se doparava inpiràndoghe bałete dischi forà: un ojeto indespensàbiłe, vista ła rudimentałità de i sistemi de càlcoło. El strumento el ga tacà a desparir za inte’l Medioevo cuando che in Europa A ze rivà …

Łezi de pìVeneta matemàtega (1/4): ÀBACO

Veneta astronomìa (1/4): PARAŁASE

PARAŁASE – Galileo Galilei, toscan, el ze stà el primo a doparar el tełescopio par finałità de studio astronòmego. El ze stà łu che’l el ga vołesto ciamarlo co un tèrmene pì popołar: “canociałe”. Defati, par Galilei ła siensa ła gavéa da poderse capir da tuti, parché l’espariensa enpìrega ła jera na roba che tuti …

Łezi de pìVeneta astronomìa (1/4): PARAŁASE

Ła stanpa ła nase Feltre (4/4): EL CORAN DE I PAGANINI

IL CORAN DE I PAGANINI – Inte’l 1538 A ze stà pubregà a Venesia ła prima edision a’l mondo de’l Coran reałizada grasie a ła stanpa a caràtari mòbiłi inte ła stanparìa Ad signum putei de proprietà de i fradełi Paganino e Alessandro Paganini da Bresa. Stanpar e véndar el Coran el gavarìa podesto farli …

Łezi de pìŁa stanpa ła nase Feltre (4/4): EL CORAN DE I PAGANINI

Ła stanpa ła nase Feltre (3/4): PÀNFIŁO CASTALDI

PÀNFIŁO CASTALDI (Feltre, sxz 1430 – Zara, otobre/novenbre 1487) el ze stà un mèdego veneto, e “maestro da łibri a’l stanpo”. De profesion mèdego, el ga spozà na dona venesiana, nevoda de Marco Poło, che ła ga portà in dota, tra łe altre robe, anca serti caràtari mòbiłi de orìzene sineze: el sèłebre Poło el …

Łezi de pìŁa stanpa ła nase Feltre (3/4): PÀNFIŁO CASTALDI

Ła stanpa ła nase Feltre (2/4): PAŁIO DE FELTRE

PAŁIO DE FELTRE – El “Pałio” el ze sì na manifestasion stòrega, ma vanti de tuto el gera el drapo de’l vinsidor, tuto decorà e grandamente anbìo da i partesipadori, e ciamà sinpategamente anca “la stratha” (ła strasa). Istituìo ła prima volta inte’l 1388 come festejamento par ła fine de ła Sinjorìa de i da …

Łezi de pìŁa stanpa ła nase Feltre (2/4): PAŁIO DE FELTRE

Ła stanpa ła nase Feltre (1/4): TORCIO

TORCIO – A se dà arcuante sorte de torcio. El primo el ze stà el torcio vinario, màchina fondamentałe pa’l dezvełupo de ła vinifegasion. Inte i sècołi, A se ga reałizà modełi vari, ma tuti co ła medèzema finałità: far presion, par tràmite de na vida sensa fine che ła struca zó na piana. Stesa …

Łezi de pìŁa stanpa ła nase Feltre (1/4): TORCIO