El Bucintoro e ła Sensa (3/4): PIERO ORSÈOŁO II

El ze stà el  26 ° Doze de’l Dogado de Venesia, un diplomàtego grando parchè el ze stà bon de tenjer in parfeto ecuiłibrio i raporti co l’Inpero bizantin e el papado. El jera fioło ùnego de Piero I Orsèoło e de Fełìsita Małipiero, el se ga spozà co Marìa e el ga arcuanti fiołi …

Łezi de pìEl Bucintoro e ła Sensa (3/4): PIERO ORSÈOŁO II

El Bucintoro e ła Sensa (1/4): EL BUCINTORO

El nome “Bucintoro” el vien da’l venesian “burcio de oro“, l’antiga inbarcasion piata doparà in łaguna par portar marcansìe, prezente anca inte i diari de’l Marin Sanudo. ‘Sta inbarcasion ła zera doparà da’l Doze solche par ła seremonia de’l Spozałisio de’l mar inte ła festa de ła Sensa. Pa’l resto de l’ano ła restava inte …

Łezi de pìEl Bucintoro e ła Sensa (1/4): EL BUCINTORO

De łà da l'Osèano (4/4): TRIŁENGUIZMO E COOFISIAŁIZASION

TRIŁENGUIZMO E COOFISIAŁIZASION – A Ivorá A se parla cuatro łengue. I emigradi de fine Otosento e primi Novesento da ła Venetia i se ga portà drio łe do łengue stòreghe pì grande: el veneto e el furlan. Ła majoransa de ła popołasion ła conose el veneto, parlà in variante braziłiana, e cheła parte de …

Łezi de pìDe łà da l'Osèano (4/4): TRIŁENGUIZMO E COOFISIAŁIZASION

De łà da l'Osèano (3/4): PATRIARCA VENETO (E PO' PAPA)… IN BRAZIŁE

PATRIARCA VENETO (E PO’ PAPA) … IN BRAZIŁE – El Patriarca de ła Venesia, Albino Luciani, de orìzene cadorina, a inisio novenbre de’l 1975 el ze stà in vìzita pastorałe a Ivorá, che ła jera l’antiga “Nova Ùdine”, in Braziłe, rendesta flòrida, siben picenina, da emigradi veneti-furlani. El só pasajo el ze testimonià anca da …

Łezi de pìDe łà da l'Osèano (3/4): PATRIARCA VENETO (E PO' PAPA)… IN BRAZIŁE

De łà da l'Osèano (2/4): IVORÁ (NOVA ÙDINE)

IVORÁ (NOVA ÙDINE) – El 14 de otobre de’l 1901 el ze stà el dì de batezo de “Nova Ùdine”, inte’l teritorio de’l Rio Grande do Sul, in Braziłe. Ła comunità ła zera za nasesta inte’l 1883 rento ła zona de ła cusì ciamada “Quarta Colônia” come distreto nord de ła sitadina de Silveira Martins. …

Łezi de pìDe łà da l'Osèano (2/4): IVORÁ (NOVA ÙDINE)

De łà da l'Osèano (1/4): TAŁIAN (VENETO BRAZIŁIAN)

TAŁIAN (VENETO BRAZIŁIAN) – I desendenti de imigrài da l’Itałia, tra de łori i se dize “taliani”, gavendo emigrà da varie rejon de’l Renjo de l’Itałia. Par estension, inte i primi ani ’90 de’l Novesento un grupo de intełetuałi el ga tacà ciamarghe “talian” anca a ła łengua che i parla. Par vero, tuti i …

Łezi de pìDe łà da l'Osèano (1/4): TAŁIAN (VENETO BRAZIŁIAN)

Veneta matemàtega (4/4): SETENBRE/4 – Un evento: "L'ARTE DE L'ABBACO"

“L’Arte de l’abbaco” – Inte l’ano 1478, a Trevizo, el ze stà dà fora “L’Arte de l’abbaco”, a dir el pì antigo manuałe de aritmètega publegà a stanpa in Ocidente e un tra i primi testi sientìfeghi stanpài in Europa. El ze anca conjosesto co’l nome de “l’Aritmètega de Trevizo”. El ze on manuałe pràtego …

Łezi de pìVeneta matemàtega (4/4): SETENBRE/4 – Un evento: "L'ARTE DE L'ABBACO"

Veneta matemàtega (3/4): JÀCOPO FRANSESCO RICATI

JÀCOPO FRANSESCO RICATI – (Venesia, 1676 – Trevizo, 1754) el ze stà un inportante matemàtego veneto, pare de Zordan Ricati za łu matemàtego, fìzego e architeto. Jàcopo Ricati el se ga inpiegà par studiar in partegołare l’idrodinàmega traverso de łe fòrmułe de ła mecànega newtoniana. A ghe ze stà parfin oferta ła presidensa de l’Academia …

Łezi de pìVeneta matemàtega (3/4): JÀCOPO FRANSESCO RICATI

Veneta matemàtega (2/4): ŁUNA

ŁUNA – Inte’l satèłite naturałe de ła Tera A ghe ze du crateri dedegài a parsonałità venete sèłebre par el contribudo che łe ga łasà inte ła siensa. El cratere “Fracastoro” el ze dedegà a Ziròłamo Fracastoro (Verona, 1476 – Afi, 1553) a dir un mèdego, fiłòzofo, astrònomo, jeògrafo e łetarà veneto, considarà cofà un …

Łezi de pìVeneta matemàtega (2/4): ŁUNA

Veneta matemàtega (1/4): ÀBACO

ÀBACO – Come strumento el zera conosùo da tute łe siviltà antighe. Fato de na tołeta retangołar co astezełe inpiantàe, el se doparava inpiràndoghe bałete dischi forà: un ojeto indespensàbiłe, vista ła rudimentałità de i sistemi de càlcoło. El strumento el ga tacà a desparir za inte’l Medioevo cuando che in Europa A ze rivà …

Łezi de pìVeneta matemàtega (1/4): ÀBACO