Ła stanpa ła nase Feltre (1/4): TORCIO

TORCIO – A se dà arcuante sorte de torcio. El primo el ze stà el torcio vinario, màchina fondamentałe pa’l dezvełupo de ła vinifegasion. Inte i sècołi, A se ga reałizà modełi vari, ma tuti co ła medèzema finałità: far presion, par tràmite de na vida sensa fine che ła struca zó na piana.

Stesa funsion, a pensarghe ben, el ła ga n’altro torcio: el torcio da stanpa (o tipogràfego), ełaborà a metà de’l Cuatrosento in łenjo, parfesionà pì vanti in fero o altri metałi, e doparà par sècołi par stanpar łibri e zornałi fin a cuando che ła màchina rotadiva a metà Otosento ła ze rivà a torghe el posto.

Fazendo un poca de reflesion so i tèrmeni, A se vede che el tèrmene “stanpa” (łasar el stanpo) el se ga da inténdar come el rezultado de na presion (cueła de’l torcio!), tanto che serte łengue łe tien propio l’idèa de’l strucar, cofà l’ingleze “press”, o anca el łatin “imprimere”.

Inte ła tradision veneta, A se ga formà anca n’altra sorte de torcio, pì cotidian: el bigołaro, fato par torciar l’inpasto traverso de na piastra a buzi, fazendo sortir fora i bìgołi: bełi, boni e veneti.

~

Da’l Łunaro Veneto 2019, Marso in 4 artìgołi:

  • MARSO/1 – Na paroła: TORCIO
  • MARSO/2 – Un posto: PAŁIO DE FELTRE
  • MARSO/3 – Un parsonajo: PÀNFIŁO CASTALDI
  • MARSO/4 – Un evento: EL CORAN DE I PAGANINI
Dizitałizasion de’l testo de Marso 2019 de’l Łunaro Veneto 2019.
Reprodusion autorizà da Academia de ła Bona Creansa

Lascia un commento